ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಥನಗಳ ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ - ಪಾ.ನ.ಉ. ೦೦೦೯ - ಸದಿ ಮಾಸ್ತ್ರ ಕಥಿ - ಭಾಗ ೩

Original post at: https://www.facebook.com/notes/nataraja-upadhya/%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%BF-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%BF-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%97-%E0%B3%A9/10154740640292738

ಸದಿ ಮಾಸ್ತ್ರ ಕಥಿ - ಭಾಗ ೩

NATARAJA UPADHYA·31 MARCH 2016113 reads

Photo Courtesy: Sri Surendra Upadhya, s/o Sadi Mastar (Shreeman Subraya Upadhya)

ಪಾರಂಪಳ್ಳಿ ಪಡುಕೆರಿಯಲ್ಲಿ ಮಳಿ ಬಪ್ಪು ಮದ್ಲೇ, ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಗೆದ್ದಿಗೆ ಹೊಳಿ ಕೆಸ್ರ್ ಹೆಡ್ಗಿಲ್ ಹಾಕಿ, ಅದ್ ಒಣ್ಗಿದ್ ಮೇಲ್ ಅದ್ರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕುಟ್ಟಿ ಸುತ್ತಲೂ ಬಿಸುಡುವ ಕೆಲ್ಸ, ಮಳಿ ಸುರುವಾತ್ನೇ, ಹೂಡಿ, ಬೀಜ ಹಾಕಿ, ಅಗೇಡಿ ಗದ್ದಿ ತಯ್ಯಾರ್ ಮಾಡುದ್. ಮಳಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿ ಜುಲೈ ಹಾಂಗ್, ಮನಿದ್ ಗೊಬ್ರ್ ಗುಂಡಿದ್ ಗೊಬ್ರ ಹೊತ್ ಗೊಬ್ರ ಹಾಕಿ, ನೆಟ್ಟಿ ಗದ್ದೀನ್ ಹೂಡಿ, ನೆಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರೆ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದ್ ವಿರಾಮ. ಹೆಚ್ಚಾಯ್ ಆಸಾಡಿ ತಿಂಗ್ಳ್ ಒಳ್ಗ್ ಎಲ್ಲಾ ನೆಟ್ಟಿ ಮುಗ್ದಿರತ್.

ಜೂನ್ ತಿಂಗ್ಳಲ್ಲೇ ಮಳಿ ಜೋರ್ ಹೊಡಿತ್, ಸಮುದ್ರ ಬದಿ ಹೋರೆ, ಮಳಿ ನೀರ್ ಹೊಳಿ ಸೇರಿ, ಹೊಳಿ ನೀರ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇರಿ, ಮಳಿಗಾಲ್ದ್ ಗಾಳಿಲ್ ನೀರ್ ಸಲ್ಪ ಮುಂದ್ ಬಂದ್, ಸಮುದ್ರದ್ ದಡ ಕೆರಿದಡದಾಂಗ್ ಹೊಂಡದಾಂಗ್ ಇದ್ದ್ ಸಮುದ್ರ ಬದಿ ಆಡುಕ್ ಲಾಯ್ಕ ಅಲ್ಲ, ಇನ್ ಮಳಿಗಾಲಕ್ ಏನಾರೂುಪಯೋಗದ್ ತೇಲ್ಕಂಡ್ ಬಂದಿತ್ತಾ ಕಾಂಬುದ್ ಬಿಟ್ರೆ.

ಆದ್ರ್ ಆಸಾಡಿ ಮುಗ್ದ್, ಕರ್ಕಾಟ್ ಆಮಾಸಿ ಬಪ್ಪೊತಿಗ್, ಸಮುದ್ರ ಸಲ್ಪ ಹಿಂದ್ ಹೋಯ್, ಕರ್ಕಾಟ್ ಅಮಾಸಿಗೆ ಮೀಯುಕ್ ಜನ ಸೇರ್ಕಂಡ್ ಒಂದ್ ಹಬ್ಬವೇ ಇರತ್. ಸಮುದ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುಕ್ ಮೊದ್ಲ್ ಹೊಯ್ಗಿಲ್ ಕಬ್ಬಡಿ ಆಡು ಗಮ್ಮತ್ ಏನ್ ಕೇಂತ್ರಿ. ಸುಮಾರ್ ೨೦೦-೩೦೦ ಜನ ಸೇರುದ್. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ್ ನೆಲ್ಗಡ್ಲಿ, ಐಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿ ಹೀಂಗ್ ಒಂದೆರೆಡ್ ಅಂಗ್ಡಿನೂ ಬತ್ತಿತ್! ಸಮುದ್ರ ಸ್ನಾನ್ ಮುಗ್ದ್ ಮೇಲ್ ಮನಿಲ್ ಹೊರ್ಳಿ ಕಡ್ಬ್ ಕತ್ತರ್ಸಿ ತಿಂಬು ಕೆಲ್ಸ.

ಕರ್ಕಾಟ್ ಅಮಾಸಿ ಬಂದ್ರ್ ಇನ್ನೊಂದ್ ಗಮ್ಮತ್ ಏನಂದ್ರ್ ಮರ್ದಿನದಿಂದ್ ಸ್ವಾಣಿ ತಿಂಗ್ಳ್!

ಸ್ವಾಣಿ ತಿಂಗ್ಳ್ ಗಮ್ಮತ್ತೇ ಗಮ್ಮತ್. ಮನಿಲ್ ದಿನಾ ಹೊಸ್ತ್ಲ್ ಪೂಜಿ ಇರತ್, ನಮ್ಗ್ ಹೊಸ್ಲ್ ಪೂಜಿ ಪ್ರಸಾದ ತಿಂಬಕ್ ಸಿಗತ್, ಮೊಸ್ರ್ ಅವ್ಲಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲದ್ ಅವ್ಲಕ್ಕಿ, ಬಾಳಿ ಹಣ್ ಪಾಯ್ಸ ಏನೋ ಒಂದ್ ಇರತ್.

ಇದಕ್ಕಿಂತ್ ದೊಡ್ಡ್ ಗಮ್ಮತ್, ಕೋಡಿ ಕನ್ಯಾನದ್ ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ ಸ್ವಾಣಿಆರ್ತಿ. ನಾವ್ ಮಕ್ಕಳ್ ೫ ಗಂಟಿಗೇ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ ಹೋಯ್ ಆರ್ತಿಗ್ ಬತ್ತಿ ಹಾಕುದು. ಒಂದಷ್ಟ್ ಹಿತ್ತಾಳಿ ಆರ್ತಿ, ಒಂದ್ ಹತ್ ಮರದ್ ಆರ್ತಿ. ಹಿತ್ತಾಳಿ ಆರ್ತಿಲ್ ಕೆಲ್ವದ್ ರಥದ್ ಆರ್ತಿ. ಮರದ್ ಆರ್ತಿ ಮೇಲ್ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿಂದ್ ನೀರ್ ಹಾಕಿ ಅಂಟ್ ಮಾಡಿ, ಚುಕ್ಕಿ ಆಟದಲ್ ಚುಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಯಾಂಗ್ ಹಾಕ್ತ್ರ್. ಅದಕ್ ನಾವ್ ಎಣ್ಣಿಲ್ ಅದ್ದಿ ಹಿಂಡಿದ್ ಬತ್ತಿನ್ ಹೂಗ್ ಕಣಿಗ್ ಮಾಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಂಟ್ ಅಂಟಲ್ ಹುಗ್ದ್ ಹಚ್ಚುದ್. ಪುರೋಹಿತ್ರ್ ಹಳೀ ವೇಸ್ಟಿ ತಂದ್, ಎಣ್ಣಿಲ್ ಅದ್ದಿ, ಹಿಂಡಿ, ಬಟ್ಟಿನ್ ಉದ್ದುದ್ದ ಬಾಲ ಮಾಡಿ ಕೊಡ್ತ್ರ್, ನಾವ್ ಅದನ್ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಧರ್ಧ ಆದಿಗ್ ಹರ್ದ್, ಹೂಗ್ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿ ಅಂಟ್ಸಿ, ಮ್ಯಾಲ್ ಹೂವನ್ ಅಗಲ ಇನ್ನೂ ಹರಡುದ್. ಸ್ವಾಣಿ ತಿಂಗ್ಳ್ ಕೊನೇಲ್, ಒಂದೇ ದಿನಕ್ ಎರ್ಡೆರ್ಡ್ ಸ್ವಾಣಿ ಪೂಜಿ ಇದ್ದಾಗ್ಲಿಗ್ ಇನ್ನೂ ೩-೪ ಆರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ್ ಅಟ್ಟದಿಂದ್ ತೆಗೆದ್ ಹೆಚ್ ಇರತ್, ಆದ್ರ್ ಹತ್ನೇ ಆರ್ತಿ ಉದ್ದ ಚೆಂದ ಇಪ್ಕೋಯ್, ಹತ್ತನೇ ಆರ್ತಿಯೇ ಕೋನೇದ್ ಆರ್ತಿ ಆಯಿ ನಮ್ಗ್ ಕಾಂಬುಕ್ ಗಮ್ಮತ್. ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚುಕ್ ಸೇರಿದ್ ಮಕ್ಳಲ್ ಸೀನಿಯಾರಿಟಿ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ತಿ ಸಿಕ್ಕತ್. ಮೊದ್ಲ್ ಮೊದ್ಲ್ ಸಣ್ ಸಣ್ ಹಿತ್ತಾಳಿ ಆರ್ತಿ, ಕಡಿಗ್ ಹಿತ್ತಾಳಿದ್ ರಥದ್ ಆರ್ತಿ, ಅದಾದ್ ಮೇಲ್, ಮೊದ್ಲಿಗ್ ಒಂದ್ನೇ ಹಿಟ್ಟಿನ್ ಆರ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ್ಳ್, ಒಂದ್ ದೊಡ್ಡ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಬಂದ್ ಹಾಂಗ್, ಕ್ರಮೇಣ ಆರ್ತಿ ನಂಬರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಗ್ತಾ ಹೋತ್. ಕೊನೇ ಆರ್ತಿ ಮಕ್ಳ್ ಲೀಡರಿಗೆ ಇಲ್ಲಾ ಅವ ಪಾಪ ಕಂಡ್ ಯಾರಿಗ್ ಕೊಡ್ತ್ನೋ ಅವ್ರಿಗ್. ನಾವ್ ಬೇಡ್ಕಂಡ್ ಬೇಡ್ಕಂಡ್ ಆರ್ತಿ ಪ್ರಮೋಷನ್ ತಕ್ಕಂಬದ್! ಹತ್ತನೇ ಆರ್ತಿ ಚಾನ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ಮಕ್ಳಿಗ್ ಸಿಕ್ಕು ಹಾಂಗ್ ಲೀಡರ್ ಮಾಡ್ತಾ! ಅಪರೂಪಕ್ ಯಾವ್ದೋ ಹಬ್ಬಕ್ ಬೇರೆ ಊರಿಗ್ ಮಕ್ಳ್ ಹೋಯ್ ಬಂದ್ ಮಕ್ಳ್ ಕಮ್ಮಿ ಇದ್ರ್, ಆ ದಿನ ಮಾತ್ರ ೨-೩ ಆರ್ತಿ ಒಬ್ನಿಗೇ ಮಾಡು ಅವ್ಕಾಶ!

ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚಿ ಮೇಲ್ ಸಲ್ಪ ಹೊತ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ್ ಹೊರ್ಗ್ ಆಟ, ಕಡಿಗ್ ಮಂಗಳಾರ್ತಿ ಸುರು ಆಪತಿಗೆ, ಐದ್ ಮಕ್ಕಳಿಗ್ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಲ್ ಕೆಲ್ಸ. ಎಡದಲ್ ೩ ಜನ್, ಬಲದಲ್ ೨ ಜನ. ಎಡದಲ್, ಒಬ್ಬ ಒಂದೊಂದೇ ಆರತಿ ಕ್ರಮ ಪ್ರಕಾರ ದೂಡಿ ಕೊಡ್ತ, ೨ನೆಯವ ಬೆ೦ಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಕೊಟ್ರೆ, ಮೂರ್ನೆಯವ ಅದನ್ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚ್ ಹತ್ತಿ ಉರಿವಾಂಗ್ ಕಂಡ್ಕಂಡ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಒಳ್ಗ್ ಕೊಡ್ತ. ಪುರೋಹಿತ್ರ್ ಆರ್ತಿನ್ ವೈಭವದಿಂದ್ ಆಕಡೆ ಈಕಡೆ, ಮೇಲೆ ಕೆಳ್ಗೆ ಸುತ್ ಸುತ್ ಮಾಡಿ ಅರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಹೊರ್ಗ್ ಕೊಡ್ತ್ರ್. ಬಲ ಬದಿಲ್ ನಾಕನೆಯವ ಆ ಆರ್ತಿನ ಕೈ ಸುಟ್ಕಂಡ್ದೇ ಹಿಂದ್ ಹಾಕ್ತ, ಅಲ್ಲ್ ಒಬ್ಬ ಜೂನಿಯರ್ ಕೂತಿರ್ತ, ಅವ ಆರ್ತಿದ್ ಉಳಿದ್ ಬತ್ತಿ ಎಲ್ಲಾ ಇನ್ನೊದ್ ಹಿತ್ತಾಳಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ತಿಲ್ ದ್ವಾಸಿ ಕೆರ್ಸಿ ಹಾಂಗ್ ಕೆರ್ಸಿ ತೆಗ್ದ್, ನಾಳಿಗ್ ಮತ್ ಉಪ್ಯೋಗ್ಸುವ್ ಹಾಂಗ್ ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡಿ ಇಡ್ತ. ಉಳದ್ ಬತ್ತಿ ಹಾಕಿದ್ ಹುಡ್ಗರಲ್, ಒಬ್ಬನಿಗ್ ಜಾಗಂಟಿ ಬಾರ್ಸು ಚಾನ್ಸ್, ಒಂದಿಷ್ಟ್ ಜನ್ರಿಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟಿಗಳನ್ ಹೊಡೆಯುವ ಚಾನ್ಸ್, ಉಳ್ದವ್ರ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಹೊರ್ಗ್ ಎಡ್ ಬಲದಲ್ ಉದ್ದಕ್ ಕೂತ್, ಆರ್ತಿ ಕಾಂಬುದ್, ನಾ ಹಾಕಿದ್ ಆರ್ತಿ ಬತ್ತಿ ಹ್ಯಾಂಗ್ ಉರ್ದಿತ್ ಅಂತ. ತೀರಾ ಪಡ್ಪೋಷಿ ಮಾಡಿ ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚುವವ ಸಿಕ್ ಹಾಕಂಡ್ ಹಿಂಭಡ್ತಿ ತಕ್ಕಂತ, ಒಳ್ಳೇ ಆರ್ತಿ ಉರಿದ್ರ್, ಹಚ್ಚಿಯವ್ನಿಗ್ ಭಡ್ತಿ. ಹಾಂಗಾಯ್, ಮಕ್ಳಿಗ್ ಹೆಚ್ ಎಣ್ಣಿ ಬಟ್ಟಿ ಹಾಕಿರ್ ಲಾಯ್ಕ್ ಉರಿತ್ ಅಂತ್ ಗೊತ್ತಾಯ್, ಬತ್ತಿ ಹಾಕುವಾಗ್ಳಿಗ್ ಪುರೋಹಿತ್ರ್ ಹತ್ರ್ ಇನ್ನೂ ಕೊಡಿ ಅಂತ್ ಬೇಡುದ್. ಅವ್ರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತ್ರ್, ರೇಷನ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್, ಯಾವ್ಯಾವ್ ಆರ್ತಿಗ್ ಎಷ್ಟ್ ಎಷ್ಟ್ ಬಟ್ಟಿ ಮತ್ ಎಷ್ಟ್ ಎಷ್ಟ್ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನ್ ಚುಕ್ಕಿ ಅಂತ್ ನಿಗ್ದಿ ಮಾಡಿ ಅದ್ಕ್ ಸರಿಯಾಯಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡ್ತ್ರ್. ಅದ್ಕೇ ಉಮೇದ್ವಾರಿಗಳ್ ಏನ್ ಮಾಡ್ತ್ರ್ ಅಂದ್ರ್, ಎಣ್ಣಿ ಬಟ್ಟಿದ್ ಸ್ವಲ್ಪ ನೂಲ್ ನೂಲ್ ಉದ್ದಕ್ ತೆಗ್ದ್, ಆರ್ತಿಗ್ ಬಟ್ಟಿ ಹೂಗ್ ಹಾಕಿ ಮೇಲ್ ಆರ್ತಿ ಬತ್ತಿ ಹೂವಿನ್ ಮೇಲ್ ಎಣ್ಣಿ ಬಟ್ಟಿದ್ ನೂಗಲ್ ಉದ್ದ ಅಗ್ಲ ಹಾಕಿ ಇಡ್ತ್ರ್, ಆರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿಯಾಗ್ಳ್, ಈ ನೂಗಳ್ ಒಂದೇ ಸರಿ ಉರ್ದ್, ಅಗ್ನಿ ದೇವನ ವಿಶ್ವ ದರ್ಶನ, ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚು ಮಕ್ಳೆಲ್ಲಾ "ಓವ್" ಅಂತ್ ಹೇಳಿ ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚಿಯವ್ನ್ ಕಣ್ ಕಂಡ್ ಕಣ್ ಹಾಸ್ರುದ್, ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯ್ ಶಿಫ್ಹಾರಸ್ಸಿನಲ್, ಅಲ್ಲಿಗ್ ಆದಿನದ್ ಕಬ್ಜಕ್ ಬೆಲಿ ಬಂದಹಾಗ್! ಅಪ್ರೂಪಕ್ ನೂಲ್ ಹಾಕಿಯವ್ ಸರಿ ಹಾಕ್ದಿದ್ರ್, ಅವೆಲ್ಲ ಆರ್ತಿ ಮಾಡ್ವಾಗ, ಒಂದೇ ಸರಿ ಪುರೋಹಿತ್ರ್ ಕೈಮೇಲ್ ಬಿದ್, ಮರ್ದಿನ ಪುರೋಹಿತ್ರ್ ಯಾರ್ ಹಾಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ ಅಂತ್ ಸಣ್ಣಕ್ ಹೇಳಿ ಅವನ್ ವಿಚಾರ್ಸ್ಕಂತ್ರ್!

ಸ್ವಾಣಿ ಆರ್ತಿ ಗಮ್ಮತ್ತ್ ಇನ್ನೂ ಇತ್, ಪೂಜಿ ಆದ್ಮೇಲ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪನ್ಯಾರ, ಅರ್ಳ್ ಪಂಚಕಜಾಯ, ಕೋಸಂಬ್ರಿ, ಹುಳಿ ಅವ್ಲಕ್ಕಿ, ಮೊಸ್ರ್ ಅವ್ಲಕ್ಕಿ, ಕಡ್ಲಿ ಉಸ್ಲಿ, ಹೀಂಗ್ ರುಚಿರುಚಿಯಾದ್. ಎರ್ಡ್ ಎರ್ಡ್ ಸ್ವಾಣಿ ಆರ್ತಿ ಇದ್ರ್, ಎರ್ಡೆರೆಡ್ ಪನ್ಯಾರ. ಮಕ್ಳೆಲ್ಲ ಸಾಲಾಗ್ ಕೂತ್ಕಂಡ್ ತಕ್ಕಂಬ್ದ್. ದೊಡ್ಡವ್ರಿಗ್ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಟ್, ಮಕ್ಳಿಗ್ ಹಂಚಿ, ಹೊರಗ್ ಕೆಸುವಿನೆಲಿ ಹಿಡ್ಕಂಡ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರಿಗ್ ಹಂಚಿ, ಒಳ್ಗ್ ಬಪ್ಪತಿಗ್ ಮತ್ತೂ ಉಳ್ದ್ರ್ ಕುಸ್ರಿ ಅಂತ್ ಮತ್ ಸಲ್ಪ ಹಂಚುದ್. ಎರ್ಡನೇ ಸರಿ ಕೈಹಿಡ್ದವರಿಗ್ ಮಾತ್ರ ಕೊಡುದ್, ಹಾಂಗಾಯ್ ದೊಂಬಿ, ಆ ದೊಂಬಿಯಲ್ ಪಾಪದ್ ಪುರೋಹಿತರ್ ಇದ್ರೆ ಅಪರೂಪಕ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೇ ಕೈ ಹಾಕ್ಕಂಡ್ ಒಬ್ಬಿಬ್ರ್ ತಕ್ಕಂಡ್ ಬೈಸ್ಕಂಡದ್ದೂ ಕಂಡಿದ್ದೆ.

ಸೋಣಿ ತಿಂಗ್ಳ್ ಗಮ್ಮತ್ತೇ ಹೀಂಗ್. ಇಷ್ಟ್ ದೊಡ್ ಪೀಟ್ಕಿ ಯಾಕ್ ಅಂದ್ರ್ ನಮಗ್ ಸೋಣಿ ತಿಂಗ್ಳಿಗ್ ಇದಕ್ಕಿಂತ್ ದೊಡ್ಡ್ ಗಮ್ಮತ್ ಇನ್ನೊಂದ್ ಇದ್ದಿತ್, ಅದೇ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರದ್ ರಾಮಾಯಣ ಕಾವ್ಯ ವಾಚನ ಮತ್ ಅರ್ಥ ಹೇಳುದ್.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಆಯಿ, ಸುಮಾರ್ ೧.೧೫ಕ್ ಸದಿ ಮಾಸ್ಟ್ರ್ ದಪ್ಪದ್ ರಾಮಾಯಣ ಪುಸ್ತಕ ತಕ್ಕಂಡ್ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಸುರು ಮಾಡ್ತ್ರ್. ಅವ್ರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ, ವಾಗಮ್ಮ (ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗ್ದೇವಿ ಅಮ್ಮನವರು) ಅವ್ರ್ ಅಡ್ಗಿ ಮನಿ ಬಾಗ್ಲ್ ಮೆಟ್ಲಲ್ ಕೂತ್ಕಂಡ್ ಕೇಂಬುದ್. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ದೊಡ್ಡ್ ಸ್ವರದಲ್ಲೇ ಹಾಡುದ್ ಹಾಂಗಾಯ್, ಅವ್ರ್ ಸ್ವರ ಕೇಳುಕು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ್ ಮನಿಯವ್ರೆಲ್ಲ ಅವರ್ ಮನಿಗ್ ಪದ್ರಡ್. ನಮ್ ಅಮ್ಮನೂ ಕೆಲ್ಸ ಮುಗ್ದ್ ಕೂಡ್ಲೇ ಓಡ್ಕಂಡ್ ಬಂದ್ ಕೂತ್ಕಂತಿದ್ರ್! ಕೆಲಸರಿ ೨೫ ಜನರ್ ವರಿಗೂ ಸೇರುದ್ ಇರತ್.

ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಒಂದೊಂದೇ ಕಾಂಡದ್ ಪದ ಹಾಡ್ತಾ ಬರ್ತ್ರ್. ಪದ ಕಾವ್ಯವಾಚನದ ಶೈಲಿಲ್ ಹೇಳಿ, ಆಮೇಲ್ ಅರ್ಥ ಹೇಳುದ್. ಭಾರೀ ಉತ್ಸಾಹ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಲ್ ಅರ್ಥ ಹೇಳ್ತ್ರ್. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಹಾಡ್ ಹೇಳ್ತಾ, "ರಾಮಾ" ಅಂತ್ ಬಂದ್ ಪದವನ್ನ್ "ರಾಮಾ...." "ರಾಮಾ...." ರಾಮಾ..." ಅಂತ್ ಆರ್ತತೆಯಂದ್ ಉದ್ದುದ್ದ ಉದ್ದುದ್ದ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿ ನಾವ್ ಮಕ್ಳಿಗ್ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಗಮ್ಮತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ರ್, ದೊಡ್ಡವ್ರಿಗ್ ಭಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ರ್!

ಸುಮಾರ್ ಮೂರುವರಿವರಿಗೂ, ಕಾಪಿ ಕುಡು ಸಮಯದ್ ವರಿಗೂ ಇದ್ ಸಾಗುದ್. ಇಡೀ ಸ್ವಾಣಿ ತಿಂಗ್ಳಲ್ ರಾಮಾಯಣನ್ ಪೂರ್ಣ ಹಾಡಿ ಮುಗ್ಸುದೇ, ಅದೂ ಕೊನೆಗ್ ಯುದ್ಧಕಾಂಡಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ ಸೇತ್ವೆ ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿಂದ್ ಹೆಚ್ಚ್ ಸಮಯ ಬೇಕ್, ಗಮ್ಮತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಕೋಯ್, ಮೊದ್ಲಿನ್ ಕಾಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಸಲ್ಪ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆಯಿ ಇರತ್. ನಾವ್ ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣವರ್, ಹೆಚ್ಚಿನ್ನೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಂಡಿಲ್ಲ, ಹಾಂಗಾಯ್ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಕಾವ್ಯವಾಚನದಲ್ಲೇ ನಾವ್ ರಾಮಾಯಣ ಲಾಯಕ್ ಕಲ್ತಕಂತ್.

ಕಿಷ್ಕಿಂದಾ ಕಾಂಡ ಬಂದ್ಕೂಡ್ಲೇ ಗಮ್ಮತ್ ಹೆಚ್ ಆಪು ಸುರು ಆತ್. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಮಂಗಗಳ ಮಂಗನಾಟಗಳಿಗ್ ಇನ್ನಷ್ಟ್ ಇಂಬ್ ಕೊಟ್ ಮಕ್ಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಂಗ ಮಾಡಿ ಗುಲ್ಲೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ರ್. ಹನುಮಂತ ಬಂದ್ರ್ ಸೈ, ಮಕ್ಳಿಗ್ ಎಲ್ಲಾ ಗಮ್ಮತ್ ತಡ್ಕಂಬಕ್ ಆಪುದೇ ಅಲ್ಲ, ಅವ ಮಾಡಿದ್ ಸಾಹಸ ಸಲ್ಪಿಲ್ಲೇ, ಸಮುದ್ರ ಹಾರಿದ್, ಲಂಕೆ ಸುಟ್ ಹಾಕಿದ್, ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತ ತಂದದ್, ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ ಹೊತ್ ಯುದ್ಧಮಾಡ್ಸಿದ್, ಅವ್ನೇ ವಿಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್, ಅವ ಗಮ್ಮತ್ತಿಗ್ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿರೂ ರಾಕ್ಷಸರ್ ಸಾಯುದ್, ಹೀಂಗ್ ಅವ ಬಂದ್ ಕೂಡ್ಲೆ ಕತಿ ರಂಗ್ ಏರುದ್. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರೂ ಮಕ್ಳಿಗ್ ಮಂಗಂಗ್ ಸಾರಾಯ್ ಕುಡ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಮಾಡುದ್! ಮಕ್ಕ್ಳ್ ಕೇಕೆ ಹಾಕ್ವಾಗ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಕೂಡಾ ಏರಿ ಮಸಾಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ಹಾಕುದ್, ಸ್ವರ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದ್, ಆಲಾಪದಲ್ ಲಹರಿ ಜೋರ್ ಜೋರ್.

ನಾವ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಶಾಲಿಗ್ ಹೋಪ್ಕೋಯ್, ನಂಗ್ ಸಿಕ್ಕುದ್ ಶನಿವಾರ, ಭಾನುವಾರ, ರಜಿ ದಿನ. ನಮ್ಗ್ ತಪ್ಪಿಹೋದ್ ಬಗ್ ತಲಿಬಿಸಿ ಕಮ್ಮಿ, ಕೇಳಿದ್ ದಿನ ಎಲ್ಲದನ್ನೂ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡ್ ಬರತ್. ಶಾಲಿ ದಿನ, ಊಟ ಆದ್ ಮೇಲ್ ಅರ್ಧ ಗಂಟಿ ಕೇಂಬುಕ್ ಸಿಗುದ್, ಕಡಿಗ್ ಶಾಲಿಗ್ ಓಡುದ್!

ಹನುಮಂತನಷ್ಟೇ ಗಮ್ಮತ್ ಕೊಟ್ಟವ ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಹನುಮಂತ ಮೊದ್ಲ್ ಲಂಕಿಗ್ ಬಂದಾಗ್ಳಿಗ್, ಕುಂಭಕರ್ಣನ್ ಗೊರ್ಕಿಗ್ ಮೂಗಿನ್ ಹೊಳ್ಳಿಗೇ ಹೋಯ್ ಸಿಕ್ ಹಾಕಂಡ್, ಅವ್ನ್ ಬಿರ್ಗಾಳಿಯಂತ್ ಉಸ್ರಿಗ್ ಮ್ಯಾಲೆ ಕೆಳ್ಗೆ ಹೋಯ್, ಕಡಿಗೆ ಮೈ ದೊಡ್ಡದ್ ಮಾಡ್ಕಂಡ್ ಮೂಗಿನ್ ಹೊರ್ಗ್ ಬಂದಾಗ್ಳಿಗ್ ನಮ್ಗೆ ಅಯ್ಯಬ್ಬ! ಹಾಂಗೆ ಯುದ್ದಕ್ ಅವನ್ ಏಳ್ಸುಕ್ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ತಾಪತ್ರಯ! ಬದ್ಕಲ್ ಗಮ್ಮತ್ ಆಗಿ ಇಪ್ಪುಕೆ ಈ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯೇ ಆದ!

ಯುದ್ಧಕಾಂಡದಲ್ಲ್ ಒಂದಂದ್ ದಿನ ಒಂದಂದ್ ಯುದ್ಧ, ರಾವಣನ್ ಯುದ್ಧ ಕೊನೇಗ್ ಎರ್ಡ್ ದಿನ ತಕ್ಕಂತ್. ರಾವಣ ಸತ್ ಮೇಲ್ ನಂಗ್ ಬ್ಯಾಜರ್ ಸುರು, ರಾಮಾಯಣ ಮುಗಿತ್ತಲೇ ಅಂತ್. ಕಡಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಬಂದ್ ರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಆಗುವತ್ತಿಗ್ ನಮ್ಗ್ ಎದಿ ಸಲ್ಪ್ ಬಿಗ್ದ್ ಬಪ್ಪುದ್!

ಆದ್ರೂ ಕಾರ್ತಿಕ್ ತಿಂಗ್ಳಲ್ ಕೊಸ್ರ್ ಅಂತ್ ಸಲ್ಪ ಸಿಗ್ತಿತ್!

ದೀಪಾವಳಿ ಮುಗ್ದ್, ಕಾರ್ತಿಕ್ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ್ಳಿಗ್, ದ್ವಾದಶಿ ದಿನ (೨ ಸಲ ಬತ್) ಆಚರಣಿ ಜೋರ್. ಬೆಳ್ಗ್ ಎದ್ದ್, ಬೇಗ್ ಮಿಂದ್, ದೊಡ್ ಅರಿ ಆಪಷ್ಟ್ ದ್ವಾಸಿ ಮಾಡಿ, ದೇವ್ರಿಗ್, ತೊಳ್ಸಿ ಗಿಡಕ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಲೆಕ್ಕಿಲ್ದಷ್ಟ್ ದ್ವಾಸಿ ತಿಂದ್ ಗಮ್ಮತ್ ಮಾಡ್ಕಂಡ್ ಶಾಲಿಗ್ ಹೋಯ್ ಬಂದ್ ಕಂಡ್ರ್, ಆವತ್ ರಾತ್ರಿವರಿಗೂ ಮನಿಲ್ ದ್ವಾಸಿಯೇ ಊಟಕ್. ದ್ವಾಸಿಗ್ ಹುಳಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಸಾರ್, ಮೊಸ್ರ್, ಪಾಯ್ಸ ಹಾಕ್ಕಂಡ್ ತಿನ್ಕಂಡ್ ಹೊಟ್ಟಿ ಭಾರ ಆಯ್ ಕಾಲೆಳ್ಕಂಡ್ ಜಗ್ಲಿಗ್ ಬಂದ್ರ್, ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಆವತ್ತಿಗ್, ವಿಶೇಷ ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ಅವ್ರಿಗ್ ಇಷ್ಟ ಆದ್ ಭಾಗ ತಕ್ಕಂಡ್, ಇಲ್ಲಾ ವಾಗಮ್ಮ ಹೇಳಿದ್ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಒಂದ್ ಒಂದೂಕಾಲಿಗೆ ಬೇಗ ಸುರುವಾದ್ರ್ ಶಾಲಿಗ್ ಮತ್ ಹೋಪುದ್ರೊಳಗೇ ಒಂದ್ ಅರ್ಧ ಘಂಟಿ ಕೇಂಬುಕ್ ಸಿಕ್ಕತ್, ಒಂದುಮುಕ್ಕಾಲಿಗ್ ಓಡ್ಕೋಂಡ್ ಹೋರ್ ಸಾಕ್.

ಇದ್ ಅಪ್ರೂಪದ್ ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ಹಾಂಗಾಯ್ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇರತ್. ಒಂದ್ ಹಾಡ್ ತಕ್ಕಂಡ್ ಅದ್ರಲ್ಲೇ ಮುಳ್ಗಿ, ತಾರಕಕ್ ಹೋಯ್ ಆಲಾಪ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಕೂಗು ಸುರುಮಾಡ್ತ್ರ್, ಸ್ವರವೂ ದೊಡ್ಡದ್, ಆಗ್ಳಿಗ್, ವಾಗಮ್ಮ ಸಣ್ ನಗಿಲ್ ಹೇಳ್ತ್ರ್, "ಇವತ್ ದ್ವಾಸಿ ಗಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದಿತ್, ಎರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚೇ ತಿಂದಿದ್ರ್" ಅಂತ. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್, ಹಾಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ನಗು ತನ್ಕಂಡ್ "ಹೌದ್, ಇವತ್ತಿನ ದ್ವಾಸಿ ಭರ್ಜರಿ, ಲಾಯಕ್ ಆಯ್ತ್" ಅಂತ್ ನಗುವಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ನಮ್ಗ್ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿದ್ ಹಳ್ತಿನ್ ಕಾಲದ್ ಸರಸ ಸಲ್ಲಾಪ ಅಂತ್ ಗೊತ್ತಾಯ್, ಇನ್ನೂ ಖುಷಿ. ಇಷ್ಟ್ ಮಾತ್ ಬಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಏರ್ಕಂಡವ್ರ್ ಇಳುದೇ ಇಲ್ಲ, ಇನ್ ವಾಗಮ್ಮನೇ ಹೇಳ್ಕ್, ಸಾಕ್ ಇವತ್ತಿಗ್, ಕಾಪಿ ಮಾಡ್ವಾ ಅಂತ್! ಈ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಎಷ್ಟ್ ಗಮ್ಮತ್ತೋ, ನನಗೆ ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸರಸ ಸಲ್ಲಾಪವೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಮ್ಮತ್ ಕೊಟ್ಟಿತ್. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಅವ್ರ್ ಹೆಂಡ್ತಿನ ಭಾರೀ ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ರ್, ವಾಗಮ್ಮನೂ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರಿ ಲಹರಿಗ್ ಒಳ್ಳೇ ಗಾಳಿ ಹಾಕ್ತಿದ್ರ್! ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್, ನಮ್ಮೆದುರೇ, ವಾಗಮ್ಮನಿಗೆ ಊರಿನ್ ಎಲ್ಲಾ ಸುದ್ದಿ ಕೊಡ್ತಿದ್ರ್, ಮತ್ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಣಯಕ್ ಅವರ್ ಹತ್ರ ಮಾತಾಡ್ತಿದ್ರ್, "ಹ್ವಾ, ಇವ್ಳೆ, ಹೀಂಗ್ ಮಾಡಿರ್ ಹ್ಯಾಂಗೇ"! ವಾಗಮ್ಮನೂ ನೇರ, ಅವ್ರಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಖಡಕ್ ತೀರ್ಪು, ಉಳಿದ್ ವಿಷಯದಲ್ ನೀವೇ ಹೇಳಿಯಂಗ್. ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಎಷ್ಟ್ ಜಾಣರು ಅಂದ್ರೆ, ಒಂದ್ ದಿನವೂ ಅವ್ರ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಜೊತಿಗ್ ಜಗ್ಳ ಇಲ್ಲಾ ಸ್ವರ ಏರ್ಸಿದ್ ಇಲ್ಲ, ವಾಗಮ್ಮನೂ ಹಾಗೇ, ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಮೇಲ್ ಸ್ವರ ಏರ್ಸುವರಿಗ್ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಬಿಟ್ಟದ್ದೇ ಇಲ್ಲ! ಅಷ್ಟು ಅನ್ಯೋನ್ಯ, ಈ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ, ವಾಗಮ್ಮನ ಸಹೋದರ "ಸ್ವಾಮಯ್ಯ" ಬಂದಾಗ್ಳಿಗೂ! "ನಮ್ ಸ್ವಾಮಯ್ಯ" ಅಂತ್ ಅವರ್ ಹೊತ್ಕಂಡ್ ತಿರ್ಗಿದೇ ನಂಗ್ ಭಾರೀ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ ವಿಷ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಮನ್ಷ ಬಂಧುವಿನ ಕುರಿತು ಇಷ್ಟ್ ಕಾಳಜಿ ತೋರ್ಸ್ತಾನಲ್ಲ ಅಂತ!

ಕಾರ್ತಿಕ್ ಮಾಸದಲ್ ದ್ವಾದಶಿ ಅಲ್ದೇ, ಕಾರ್ತಿಕ್ ಸ್ವಾಮ್ವಾರನೂ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡಿದ್ ಇತ್!

ರಾಮಾಯಣ ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ ನೂರು ಪ್ರತಿಭೆಯ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದ್, ಈ ವಿಷಯದಲ್ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ತನ್ನನ್, ಹೆಂಡ್ತಿಯನ್, ಬಂದ್ ನೆರ್ದ್ ಕೇರಿ ಮನಿಯವರನ್ನ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಳನ್ ರಮಿಸಿ ರಮಿಸಿ ರಾಮನಾಗಿಯೇ ಹೋದ್ರ್! ಹನುಮಂತನ ಉತ್ಸಾಹಕ್ ಎಣೆಯಾಗಿ ರಾಮಭಂಟನೇ ಆದ್ರ್! ವಾಗಮ್ಮ ಮೊದ್ಲೇ ತೀರಿ ಹೋದ್ರ್, ಅದ್ರ್ ಮೇಲ್ ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಎಷ್ಟೇ ಗೆಲ ಇದ್ರೂ, ವಾಗಮ್ಮ ಮೊದ್ಲೇ ಹೋದದ್ ಒಂದ್ ಕೊರತೆಯೇ ಆಯ್ತ್, ಸೀತೆ ಕಳ್ಕಂಡ್ ರಾಮನ್ ಹಾಗ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಲ್ ನೋಡಿದವರಿಗ್ ಕಾಣ್ತಿದ್ರ್, ರಾಮಾಯಣದ್ ಕಾವ್ಯವಾಚನದ್ ವೈಭವಕ್ಕೂ ಒಂದ್ ಅಂತಿಮ ತೆರೆ ಬಿತ್!

ಸದಿ ಮಾಷ್ಟ್ರ್ ರಾಮಾಯಣ ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ನಮ್ ಪಡುಕೆರಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನ ಭೂತೋ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಅಂಬಂತೆ ಅಮೋಘ, ಅಪೂರ್ವ, ಬಣ್ಣಿಸಲಸದಳ! ಇನ್ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಉಮೇದ್ವಾರಿ, ಸದಿ ಮಾಸ್ತರ ಸವಿ ನೆನಪು ಮತ್ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿಸಬೇಕಷ್ಟೇ! ಅಂತಹ ತಾಕತ್ತು, ಅವರ ಮಗ ಸುರೇಂದ್ರ ಉಪಾಧ್ಯರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ ಅಂತ ಅನ್ಸತ್!

(ಇನ್ನೂ ಇದೆ!)